X
تبلیغات
حرفه وفن -اصفهان -خمینی شهر - سرطان

سه شنبه سی ام آبان 1385

سرطان

موضوع: سرطان

نام :امید سعیدی

کلاس:21

مدرسه : امام علی علیه السلام 1-اصفهان-خمینی شهر

دبیر: باقر رضایی

سرطان

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد.

Jump to: navigation, search

برای پیکری آسمانی سرطان به خرچنگ (صورت فلکی) رجوع نمائید.

ازدیاد سرطانی سلول‌های بافت غده

سَرَطان (به پارسی سره: چَنگار) یعنی رشد، تکثیر و گاهی انتشار غیر طبیعی سلول‌های بدن. بدن انسان از میلیونها میلیون سلول تشکیل شده است که در کنار هم، بافتهایی مانند ماهیچه ها، استخوان و پوست را می‌‌سازند. بیشتر سلول‌های طبیعی بدن در پاسخ به تحریکاتی که از داخل و خارج بدن به آنها وارد می‌‌شود، رشد و تولید مثل می‌کنند و در نهایت می‌‌میرند. اگر این فرآیند در مسیر تعادل و صحیح خود اتفاق بیفتد، بدن سالم می‌‌ماند و عملکرد طبیعی خود را حفظ می‌‌کند. اما مشکلات، زمانی شروع می‌‌شود که برخی از ژن‌های یک یاخته طبیعی دچار جهش شده و سلول به یک سلول سرطانی تبدیل شود. سرطان یک بیماری ژنتیکی است. یک یاخته طبیعی ممکن است بدون هیچ دلیل واضحی به یک سلول سرطانی تبدیل شود، ولی در اغلب موارد، تبدیل در اثر مواجهه مکرر با مواد سرطان زا مانند الکل و دخانیات صورت می‌‌گیرد. شکل ظاهری و نیز عملکرد سلول‌های سرطانی شده با سلول‌های طبیعی تفاوت دارد. جهش یا تغییر ایجاد شده در DNA یا ماده ژنتیکی سلول اتفاق می‌‌افتد. DNA همان مسئول کنترل شکل ظاهری و عملکرد سلول است. وقتی DNA یک سلول تغییر می‌‌کند، آن سلول با سلولهای سالم کنار خود تفاوت می‌‌یابد و دیگر کار سلول‌های طبیعی بدن را انجام نمی‌دهد. این سلول تغییر یافته از سلولهای همسایه اش جدا می‌‌شود و نمی‌داند چه زمانی رشدش باید به پایان برسد و بمیرد. به عبارت دیگر سلول تغییر یافته از دستورها و علائم داخلی که سلولهای دیگر در کنترل آنها هستند، پیروی نمی‌کند و به جای هماهنگی با سلولهای دیگر خودسرانه عمل می‌‌کند.

این سلول جهش یافته تقسیم و به 2 سلول جدید " جهش یافته " تبدیل می‌‌شود و این فرآیند به همین ترتیب ادامه می‌‌یابد تا همان یک سلول به توده‌ای از سلولها که تومور نامیده می‌‌شود، تبدیل می‌‌گردد. گاهی این تومورها خوش خیم بوده و رشد نمی‌کنند. ولی در صورتی که سلولهای تومور رشد کنند و تقسیم شوند و سلولهای طبیعی اطراف خود را از بین ببرند و به نقاط دیگر بدن هم دست اندازی کنند، تومور بدخیم محسوب می‌‌شود. بزرگ‌ترین خطر تومورهای بدخیم، توانایی آنها در حمله به بافتهای سالم و پخش شدن در بدن است. هر چه تومورها رشد کنند و بزرگ‌تر شوند، جلوی رسیدن مواد غذایی و اکسیژن را به سلولهای سالم می‌‌گیرند و با پیشرفت سرطان، سلولهای سالم می‌‌میرند و عملکرد و سلامت بیمار از بین می‌‌رود. اگر جلوی این فرآیند گرفته نشود، سرطان به مرگ می‌‌انجامد.

فهرست مندرجات

[مخفی شود]

·                     ۱ انواع سرطان‌ها

·                     ۲ راههای پیشگیری

·                     ۳ جستارهای وابسته

·                     ۴ پیوند به بیرون

·                     ۵ منبع

[ویرایش]

انواع سرطان‌ها

اغلب سرطانها به سه دسته تقسیم می‌‌شوند:


کارسینوما: شامل سرطان‌هایی می‌‌شود که از سلولهایی که سازنده پوست هستند (مثل سرطان پوست) و یا لایه داخلی اعضا را می‌‌پوشانند (مثل سرطان ریه) و یا سازنده غدد هستند (مثل سرطان سینه) منشا می‌‌گیرد.


سارکوما: این دسته سرطان‌هایی هستند که از بافت همبند مثل غضروف، استخوان و ماهیچه منشاء می‌‌گیرند. از این رو سرطان استخوان یا سرطان ماهیچه را در هر نقطه از بدن سارکوما می‌‌گویند.


لوسمی و لنفوماها: شامل سرطانهایی است که از سلول‌های تشکیل دهنده خون و سلولهای ایمنی منشاء می‌‌گیرد.

در کشورهای غربی، سرطان پوست شایع‌ترین سرطان است و پس از آن سرطان سینه، شش، پروستات، روده بزرگ، مثانه و رحم قرار دارد.

[ویرایش]

راههای پیشگیری

·                     عدم استفاده بی‌اندازه از مشروبات الکلی و دخانیات

·                     صرف غذاهایی که به صورت آب پز تهیه می‌‌شود.

·                     عدم استفاده از غذاهایی که آثار سوختگی در آنها نمایان است.

·                     استفاده از سبزیجات و انواع میوه‌ها

·                     استفاده کمتر از گوشت قرمز

·                     رعایت کامل امور بهداشتی

جستارهای وابسته

[منبع

دانشنامهٔ رشد

 

سرطان پروستات

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد.

Jump to: navigation, search

سرطان پروستات عبارت است از وجود سلولهای سرطانی در پروستات که به علت افزایش آندروژن و غدد فوق کلیوی بوده و باعث انسداد در دستگاه ادراری می‌شود.

 

علت سرطان پروستات

علت آن دقیقا مشخص نیست. اما زمینه ژنتیکی (سیاه پوستان آمریکا بیشتر مبتلا می‌شوند)، عوامل هورمونی (شانس بروز سرطان پروستات با گذشت سن بالا می‌رود و ممکن است به علت تغییرات هورمونی حاصله نظیر کم شدن مقدار آندرسترون و یا افزایش مقادیر سرمی استروژن و استرادیول باشد)، رژیم غذایی (مصرف زیاد چربی با ایجاد تغییر در متابولیسم کلسترول و استروئید، شانس بروز سرطان را افزایش می‌دهد. مصرف سبزیجات یا رنگدانه‌های سبز و زرد یک اثر حفاظتی از بروز سرطان پروستات دارد)، عوامل شیمیایی سرطان زا (تماس با عوامل شغلی و محیطی شانس بروز سرطان را بیشتر می‌کند، شغلهایی که شانس بروز سرطان را بیشتر می‌کنند شامل کارگرانی که با کودها، بافتنیها و لاستیک سر و کار دارند، تماس با بطری‌های حاوی کادمیوم و ویروسها (با مشاهده ویروس در بافت سرطانی پروستات توسط میکروسکوپ الکترونی) را در بروز سرطان پروستات موثر می‌دانند.

[ویرایش]

علایم بالینی و درمان

ممکن است علامت خاصی دیده نشود. علایم انسدادی معمولاً زودتر بروز می‌کند و شامل تکرر ادرار، احتباس ادرار و کاهش قطر و فشار جریان ادرار است.


پرتودرمانی که ممکن است به‌وسیله کاشت املاح طلا در پروستات یا قرار دادن مواد پرتوزا (رادیواکتیو) ید دار در داخل پروستات یا تابش اشعه با ولتاژ بالا توسط منبع خارجی صورت گیرد.

دارودرمانی مطالعات آندوکرینی نشان داده که کم کردن آندروژنها منجر به آتروفی سلولهای اپیتلیال آن می‌شود و آندروژن در بیضه و غدد فوق کلیوی تولید شده و درمانهای آندوکرینی به صورت زیر است.

حذف منبع تولید آندروژی. مهار گونادوترپین هیپوفیز. کاهش ساخت آندروژن. جلوگیری از تأثیر آندروژن بر روی بافتها.


مصرف فلوتامید (اولکسین)، داروهای خوراکی مهار کننده آندروژن، جدیدترین درمان دارویی کانسر پروستات است. هورمون آزاد کننده گونادوتروپین (آنالوگهای لوپرولید، گاسرلین استات) نیز گاهی در درمان بکار می‌رود. این عوامل ترشح یا عملکرد آندروژنها را که سبب تحریک و رشد تومور است، مهار می‌کند. گاهی به بیمار استروژن می‌دهند (دی اتیل استیل بسترون) و با مهار آزاد سازی گونادوترپین هیپوفیز مقادیر سرمی تستوسترون را کاهش می‌دهند. از داروهای شیمی درمانی می‌توان به سیلکوفسفامید (سیستوکسان)، 5 فلوئور و اوراسیل استراموستین فسفات، دوکسور و بی سین هیدروکلراید (آدریامایسین) و سیتومایسین
c (موتامایسین) اشاره کرد.

درمان جراحی جراحی شامل پروستاتکتومی ترانس یوترال و پروستاتکتومی رادیکال است. پروستاتکتومی ترانس یوترال برای تومورهای خوب دیفرانسیه با حجم کم یا به عنوان یک عمل تسکینی برای رفع انسداد انجام می‌شود و در واقع یک آدنکتومی است از بافت جدید و پروستات حقیقی و کپسول فیبروتیک آن را خارج نمی‌کنند. پروستاتکتومی رادیکال از طریق پرینه یارتروپیک انجام می‌شود و محتویاتی مانند تمام غده پروستات، کپسول بیرونی، وزیکول سیمینالها، مقاطعی از وازود فرانها و قسمتی از گردن مثانه خارج می‌شود.

منبع

دانشنامه رشد.

بررسی کلی سرطانهای خون ( لوکمی)

·                   سرطان خون چیست ؟

         لوکمی به معنای سرطانی شدن سلولهای خونی می باشد که معمولاً در بین رده های خونی ، گلبولهای سفید بیشتر تمایل به سرطانی شدن دارند. سلولهای سرطانی در مقایسه با سلولهای خونی طبیعی متفاوت بوده و عملکرد طبیعی خود را نیز از دست داده اند.

         سرطانهای خونی خود به دو دسته تقسیم می شوند که هر کدام از آنها خود به دو صورت حاد و مزمن تظاهر می یابند.

         در لوکمی حاد، سلولهای اولیه و نابالغی که اصطلاحاً بلاست نامیده می شوند به تعداد زیاد در گردش خون وجود دارند که معمولاً بسیار نابالغ بوده فاقد عملکرد طبیعی هستند. سرعت تکثیر این سلولها بسیار بالا می باشد و بیماری به سرعت گسترش می یابد.در لوکمی مزمن نیز سلولهای بلاستی وجود دارند اما این سلولها بالغ تر بوده و قادر به انجام بعضی اعمال خود می باشند. در این حالت سلولها آرامتر رشد می کنند و پیشرفت بیماری کندتر می باشد.

·                   علائم سرطان خون چیست؟

         علائم ذیل از جمله معمولترین علائم سرطان خون می باشد، اما ممکن است هر فردی علائم دیگری نیز داشته باشد :

         افزایش میزان ابتلا به عفونتها و تب ، کم خونی و علائم مربوط به آن  شامل رنگ پریدگی پوست ، خستگی و ضعف ، خونریزی ، کوفتگی و خونمردگی، تب و لرز ، کاهش اشتها، کاهش وزن ، تورم غدد لنفاوی، کبد و طحال بزرگ و دردناک، لکه های قرمز رنگ تو پر پوستی، تورم و خونریزی از
لثه ها ، تعریق و درد استخوانها و مفاصل، می باشند.

 

         بعلاوه لوکمی حاد می تواند منجر به بروز سر درد، استفراغ، گیجی ، فقدان کنترل عضلات، تشنج ، بیضه های متورم و زخم در چشمها و یا برروی پوست شود.

         لوکمی مزمن نیز ممکن است پوست ، سیستم عصبی مرکزی ، دستگاه گوارش ، کلیه ها و بیضه ها را مبتلا سازد، سایر اختلالات خونی و یا بعضی داروها نیز ممکن است علائم مشابهی ایجاد کنند . لذا در صورت مشاهد این علائم به پزشک مراجعه نمائید.

·                   تشخیص سرطان خون چگونه است ؟

         علاوه بر اخذ تاریخچه کامل و انجام معاینات لازم روشهایی تشخیصی انواع سرطانهای خون شامل موارد ذیل است.

-                     معاینه و ارزیابی بزرگ شدن کبد، طحال ، غدد لنفاوی پشت آرنج ، کناره ران و گردن

-                     انجام آزمایشهای خونی و سایر آزمایشات لازم

-                     تستهای خونی برای ارزیابی تعداد سلولهای خونی نابالغ ( بلاستها)

-                     نمونه گیری مغز استخوان

-                     نمونه گیری از مایع کمری

-                     روشهای تصویر برداری نظیر عکسبرداری ، سونوگرافی و سی تی اسکن

·                   درمان سرطان  های حاد و مزمن حون

         استفاده از روشهای درمانی خاص برای یک بیمار بر عهده پزشک می باشد و براساس سن، سلامت عمومی و تاریخچه پزشکی بیمار، وسعت بیماری، میزان تحمل بیمار در مقابل داروها یا روشهای درمانی خاص ، انتظاری که از سیر بیماری وجود دارد و نظر و ارجحیت خود بیمار می باشد.

         روشهای درمانی شامل موارد ذیل است : شیمی درمانی، پرتو درمانی، پیوند سلولهای بنیادی مغز استخوان، درمانها بیولوژیکی، تزریق خون و استفاده از داوهایی که مانع از تخریب سایر سیستمهای بدن تحت تأثیر انتشار سرطان می شوند.

·                   علل و عوامل خطرساز

         از جمله علل و عوامل خطر سازی که منجر به افزایش احتمال به سرطان خون می شوند می توان به قرار گرفتن در معرض اشعه ها، تماس با مواد شیمیایی نظیر بنزن که در محیطهای کاری بیشتر رخ می دهد، استفاده از داروهای شیمی درمانی برای سایر سرطانها نظیر سرطان پستان و تخمدان و پرتو درمانی اشاره نمود.

سرطان روده بزرگ

·                   سرطان روده بزرگ  چیست ؟

         در این بیماری سلولهای سرطانی در داخل بافت روده شروع به تکثیر می کنند. اگر چه این سرطان از جمله معمولترین سرطانهای بشر به حساب می آید اما بدلیل بهبود روشهای غربالگری و تشخیصی ، تعداد موارد جدید این بیماری و مرگ ناشی از آن بطور قابل ملاحظه ای کاهش یافته است.

این بیماری در هر سنی بروز می  یابد اما میزان بروز در سن بالای 50 سال بیشتر است. زمانیکه در مراحل اولیه تشخیص داده می شود. این سرطان درمانپذیر است اما تشخیص آن در این مراحل هیچگونه علامتی ندارد.

        

 

روده برزگ بخشی از سیستم گوارشی شامل مری، معده، روده های بزرگ و کوچک
می باشند. روده باریک از انتهای معده شروع شده و به روده بزرگ ختم می شود و سپس روده بزرگ نیز از آنجا تا محل مقعد ادامه می یابد، روده بزرگ شامل دو بخش است. بخش اول اصطلاحاً کولون نامیده می شود. که حدود 180 سانتی متر طول دارد. بخش دوم نیز راست روده است که طول آن به 15 تا 25 سانتی متر می رسد.

·                   عوامل خطر

         عوامل زیر ممکن است شانس ابتلا به سرطان روده بزرگ را در فرد افزایش دهد.

         سن:  اکثر افراد مبتلا به این بیماری سن بالای 50 سال دارند اما این بیماری در هر سنی اتفاق می افتد.

         رژیم غذایی: بین این بیماری و رژیم غذایی پر از چربی و پر انرژی و کم فیبر، رابطه مستقیم وجود دارد.

        

پولیپ ها: این بیماری بصورت رشد توده های خوش خیم در جدار  روده تعریف می شود که معمولاً بعد از سن 50 سالگی شایع است . بنظر می رسد که در این ساختار شانس ابتلا به سرطان روده بزرگ را افزایش می دهد.

         تاریخچه شخصی : کسانیکه قبلاً سرطانهای روده بزرگ داشته اند یا خانمهایی که مبتلا به سرطان تخمدان، رحم، یا پستان بوده اند. شانس بیشتری جهت ابتلا به این بیماری دارند.در حال حاضر در بعضی از موارد این سرطان، ژنهای مسؤول شناسایی شده اند. لذا قبل از بروز سرطان، چنین افرادی را از نظر حامل ژن بودن مورد بررسی قرار می دهند.

         کولیت اولسروز : در این بیماری پوشش جدار روده بزرگ دچار لتهاب شده است.افراد مبتلا به این بیماری شانس بیشتری جهت ابتلا دارند.

·                   علائم و نشانه ها

         علائم این بیماری ممکن است شبیه به سایر علائم نظیر عفونتها، بواسیر و بیماریهای التهابی روده باشد. بنابراین مراجعه به پزشک به منظور ارزیابی بهتر، لازم و ضروری می باشد. از آنجایی که در مراحل اولیه این بیماری با موفقیت قابل درمان است. در صورت مشاهده هر کدام از علائم زیر به پزشک مراجعه نمائید.

-                     وجود هرگونه تغییر در عادات دفعی روده نظیر اسهال، یبوست یا کاهش قطر مدفوع که بیش از یک روز طول بکشد.

-                     خونریزی از راست روده یا وجود خون در مدفوع

-                     دردهای قولنجی معده

-                     استفراغ

-                     ضعف و خستگی

-                     یرقان و زردی پوست یا صلبیه ( سفیدی چشم )

         در بعضی از موارد ممکن است فرد مبتلا به سرطان بوده اما هیچگونه علامتی نداشته باشد. بنابراین غربالگری در افراد پر خطر مثل افراد بالای 50 سال ضروری می باشد.

·                   غربالگری و تشخیص

         استفاده از روشهای غربالگری معمولی در بیمارانی که هرگونه فاکتور خطری داشته باشند یا اینکه علائم مذکور را داشته باشند توصیه می شود.

         از جمله روشهای تشخیصی که برای غربالگری این سرطان مورد استفاده قرار می گیرد.
می توان به آزمایشات ذیل اشاره نمود.

         معاینه راست روده: در این معاینه پزشک با انگشت خون راست روده را معاینه می کند تا وجود هرگونه مورد را بررسی کرده و در صورت وجود مواد در داخل راست روده آنها را از نظر آغشته بودن با خون مورد بررسی قراردهد.

         پروکتوسکوپی : در این روش از طریق دستگاههای خاصی بصورت مستقیم داخل راست روده و قسمتهای تحتانی روده بزرگ مورد مشاهده قرار می گیرد. از طریق این روش نیمی از سرطانها قابل تشخیص هستند. در این روش ممکن است بیمار احساس فشار کند اما دردی را احساس نخواهد کرد.

         کولونوسکوپی:  از طریق این روش نیز با ابزارهای خاصی، مشاهده کلی روده بزرگ و راست روده ممکن می شود. در این حالت نیز فرد دردی را احساس نخواهد کرد.

         در صورت وجود هرگونه توده در طول این قسمتها نیاز است که بخشی از توده برداشته شود تا در زیر میکروسکوپ از نظر وجود بافت یا سلولهای سرطانی مورد بررسی قرار گیرد. این عمل را بیوپسی می نامند.

         پیش آگهی و درمان سرطان روده، به مرحله بیماری ( به این معنا که سلولهای سرطانی فقط بافت پوششی روده را یا تمامی جدار آنرا را درگیر کرده اند) و شرایط سلامتی عمومی فرد بیمار بستگی دارد.

         بعد از درمان به منظور اندازه گیری نوعی آنتی ژن در خون آزمایش خون داده شده و عکسبرداری انجام می گیرد تا مشخص شود که آیا سرطان عود کرده است یا خیر.

·                   مراحل سرطان

            عود سرطان به معنای برگشت دوباره آن بعد از درمان می باشد. ممکن است عود دوباره در روده بزرگ یا سایر قسمتهای بدن نظیر کبد یا ریه رخ دهد. اگر عود بصورت درگیری تنها یک ناحیه از بدن باشد باید جراحی انجام شود. اما در صورت درگیری بیش از یک ناحیه و انتشار سرطان در قسمتهای مختلف بدن ممکن است از روشهای دیگری نظیر شیمی درمانی یا رادیوتراپی استفاده شود.

·                   روشهای درمانی

         بطور کلی سه روش درمانی جهت درمان سرطان روده بزرگ وجود دارد که شامل جراحی، پرتودرمانی و شیمی درمانی است. روش دیگر درمانی نیز وجود دارد که در آن از روشهای بیولوژی برای درمان استفاده می شود. البته استفاده از این روشها در حد مطالعات بالینی است.

         جراحی : جراحی شایعترین روش درمانی در تمامی مراحل سرطان به حساب می آید. این روش به طرق مختلف انجام شده و براساس نظر پزشک و مرحله سرطان، روشهای جراحی متفاوت می باشد.

         عوارض جانبی جراحی : عوارض جانبی جراحی به محل تومور و نوع جراحی بستگی دارد. معمولاً در چند روز اول بعد از جراحی بیمار احساس ناراحتی دارند ولی معمولاً درد با دارو قابل کنترل می باشد. مدت زمان بهبود بعد از عمل جراحی از بیماری به بیمار دیگر متفاوت است.

         پرتو درمانی :  در این روش از اشعه X  با انرژی بالای برای کشتن سلولهای سرطانی و کوچک نمودن اندازه تومور استفاده می شود. تولید اشعه می تواند خارج از بدن و بوسیله ماشینهای خاص یا در داخل بدن و از طریق موادی که تولید کننده اشعه هستند، صورت گیرد. پرتو درمانی به تنهائی یا همراه با جراحی و شیمی درمانی انجام می گیرد.

         عوارض جانبی پرتو درمانی : شایعترین عوارض جانبی پرتودرمانی شامل خستگی ، واکنش پوستی در محل برخورد اشعه با پوست و کاهش اشتها می باشد. بعلاوه ممکن است این روش منجر به کاهش گلبولهای سفید خونی که از بدن در برابر عفونتها محافظت می کنند شود. بعضی از این عوارض قابل کنترل و قابل درمان هستند و در بسیاری از موارد این عوارض دائمی نمی باشند.

         شیمی درمانی:  این روش از داروها به منظور کشتن سلولهای سرطانی استفاده می شود. اکثر داروهای ضد سرطانی بصورت تزریق داخلی در بدن یا داخل عضلات مورد استفاده قرار می گیرند. اما بعضی دیگر نیز به فرم خوارکی قابل مصرف هستند. شیمی درمانی یک روش درمانی سیستمیک به حساب می آید به این معنا که دارو از طریق جریان خون به هر قسمتی از بدن می رود تا سلولهای سرطانی را بکشد. در این روش داروها به صورت دوره ای تجویز می شوند. یعنی دوره درمانی با یک دوره استراحت ادامه می یابد و بعد از آن از نو دروه درمانی شروع می شود. در صورتیکه سلولهای سرطانی کبد را درگیر کرده باشند،می توان دارو را مستقیماً به شریانهای تغذیه کننده کبد تزریق نمود.

         بعد از آنکه جراح تمامی سلولها و بافت سرطانی را از طریق جراحی برداشت، یک دوره شیمی درمانی نیز داده می شود تا سلولهای سرطانی باقیمانده نیز در صورت وجود از بین بروند.

         عوارض جانبی شیمی درمانی : داروهای شیمی درمانی معمولاً سلولهای با سرعت تکثیر بالا را مورد هدف قرار می دهند. از آنجایی که در بدن علاوه بر سلولهای سرطانی بافتهایی نظیر سلولهای خونی، بافت پوششی سیستم گوارشی و سلولهای فولیکول مو نیز از سرعت تکثیر بالایی برخوردار هستند، لذا ممکن است این بافتها نیز مورد هدف داروهای شیمی درمانی قرار بگیرد. در نتیجه عوارض جانبی شامل : عفونتها ، خستگی، ریزش موی موقتی، زخمهای دهانی و یا سایر علایم است.

         از جمله مهمترین عوارض جانبی داروهای شیمی درمانی کاهش کلی سلولهای خونی
می باشد. از آنجایی که داروهای شیمی درمانی مغز استخوان را به شدت تحت تأثیر قرار می دهند، ممکن است کم خونی (بصورت کاهش انرژی انجام کارها)، کاهش پلاکتهای خونی ( بصورت خونریزی) یا کاهش گلبولهای سفید ( بصورت افزایش استعداد ابتلا به عفونتها ) ایجاد شود.

         معمولاً همه کسانی که از این روش درمانی استفاده می کنند به تمامی این علائم مبتلا نمی شوند. به علاوه در طی دوره استراحت و بعد از قطع درمان تمامی این علایم برطرف می شوند.

         درمانهای بیولوژیکی : در این روش ، بدن به تنهایی در برابر سرطانها مقابله می کند. در این روش از موادی استفاده می شود که توسط بدن یا اینکه در آزمایشگاهها ساخته می شوند تا مکانیسمهای طبیعی دفاعی بدن در برابر بیماریها جهت دهی ، تقویت و حفظ شوند. نام دیگر این روش ایمنی درمانی می باشد.

سرطانهای پوستی غیر ملانومایی

·                   سرطان پوستی غیر ملانومی چیست ؟

         سرطان پوست نوعی بیماری است که درآن سلولهای سرطانی در خارجی ترین لایه های پوستی شکل می گیرند. پوست دارای چندین لایه اصلی و انواع مختلفی سلول می باشد. بالاترین لایه پوست را اصطلاحاً اپیدرم می نامند و سلولهایی که در این لایه قابلیت سرطانی شدن دارند چند نوع هستند که شامل سلولهای قاعده ای(بازال)، سلولهای سنگفرشی و ملانوسیت ها (سلولهای حاوی رنگ دانه) می باشند .

        

شایعترین سرطانهای پوستی، سرطان سلول قاعده ای ( بازال ) و است، سرطان سلول سنگفرشی  که هر دو را تحت عنوان سرطانهای پوستی غیرملانومی می نامند. ملانوم نوعی سرطان پوست است که در آن ملانویست ها بصورت سلولهای سرطانی در می آیند. این فرم کمتر شایع بوده اما بسیار خطرناک است و درمان آن نسبت به دو نوع قبلی مشکل تر می باشد. بنابراین بصورت جداگانه مورد بررسی قرار می گیرد.

         میزان بروز سرطان پوست غیر ملانومی در ایالات متحده رو به افزایش است و هر دو فرم سرطان سلول قاعده ای و سلول سنگفرشی در افراد با پوست روشن بخصوص آنهایی که مو و چشم روشن داشته و پوست آنها براحتی برنزه نمی شود شایعتر است. سرطان پوست غیر ملانومی به ندرت در افراد سیاه پوست دیده می شود.

 

سرطان سلول قاعده ای نیز شایعترین نوع سرطان پوست غیرملانومی به حساب می آید و بیش از 90 درصد سرطانهای پوست را شامل می شود. این سرطان درمناطقی از پوست که در معرض نور آفتاب قرار دارد بیشتر رخ می دهد.

         این سرطان بصورت یک برجستگی کوچک با حاشیه براق بر روی سر ، گردن، و دستها ظاهر می شود. گاهی اوقات نیز پهن بوده که بیشتر بر روی تنه ایجاد می شود.

         این نوع سرطان به سختی قابل شناسایی می باشد و خیلی آرام رشد می کند ( ممکن است تا ماهها یا سالها طول بکشد که اندازه قطر تومور به یک سانتیمتر برسد.) و درمان آن بسیار عالی  می باشد.  اگر درمان به درستی انجام شود میزان بقای 5 ساله بیش از 99 درصد خواهد بود.

        

سرطان سلول قاعده ای معمولاً به سایر نواحی بدن گسترش نمی یابد و انتشار آن معمولاً به سمت نواحی اطرافش می باشد. گاهی ممکن است به عمق پوست وبه استخوانها نیز گسترش یابد که ممکن است منجر به صدمات موضعی قابل ملاحظه ای شود. بعلاوه سرطانهای پوستی غیر ملانومی، شانس افراد را جهت ابتلا به سایر انواع سرطانها افزایش می دهند.

سرطان سلول سنگفرشی نیز بیشتر در مناطقی از بدن که در معرض نور آفتاب هستند نظیر بینی ، پیشانی ، لب تحتانی و دستها ، رخ می دهد. بعلاوه در سایر نواحی بدن که دچار سوختگی شده اند یا با مواد شیمیایی در تماس بوده اند یا تحت اشعه درمانی قرار داشته اند نیز بوجد می آید.

         این نوع سرطان معمولاً بصورت یک لکه سفت قرمز رنگ یا همراه با پوسته بروز می یابد. در تعداد کمی از موارد این سرطان به سایر قسمتهای بدن انتشار می یابد. میزان بقای 5 سال در مورد این نوع سرطان بیش از 95 درصد است.

·                   علل و عوامل خطر ساز

         اصلی ترین عامل بروز سرطانهای پوستی پرتو فرابنفش خورشید می باشد. تماس بیش از حد و دائمی با نور خورشید می تواند منجر به بروز سرطان پوست شود. بعلت کاهش لایه ازن در اتمسفر زمین ، میزان اشعه ماوراء بنفش که به زمین می رسد در مقایسه با 50 الی 100 سال پیش بیشتر
شده و در نتیجه میزان بروز سرطان پوست افزایش یافته است. لایه ازن به عنوان یک فیلتر میزان اشعه فرا بنفشی را که به زمین می رسد کاهش می دهد بنابراین با کاهش اثر این لایه میزان
اشعه ای که به سطح زمین می رسد بیشتر است.

         تعداد اشعه ای که از خورشید به فرد می رسد، بر اساس نحوه زندگی و موقعیت جغرافیایی متفاوت می باشد. افرادی که در ساعات بیشتری از روز در تماس با نور خورشید قرار دارند، شانس بیشتری جهت ابتلا به این نوع سرطانها خواهند داشت. بعلاوه افرادی که در ارتفاعات زندگی می کنند ( از آنجائیکه هوا در آنجا در مقایسه با سطح دریا کمتر است ) یا در ارتفاعات نزدیک به استوا زندگی می کنند(در فاصله نزدیکتری نسبت به خورشید قرار دارند) ممکن است شانس بیشتری جهت ابتلا داشته باشند.

         در مناطقی که در اکثر روزها هوا ابری می باشد ساکنین این مناطق ممکن است به میزان 50 درصد سایرین در تماس بااشعه فرابنفش خورشید باشند.

         دو فاکتور دیگری که بر روی بروز این سرطانها دخالت دارند شامل وراثت و یا وجود خالهای غیر طبیعی و متعدد در پوست می باشد.

         وراثت:  افرادی که سابقه فامیلی سرطانهای پوستی دارند شانس بیشتری جهت ابتلا به این نوع سرطانها دارند . افراد سفید پوست و آنهایی که در اروپای شمالی زندگی می کنند نیز حساسیت بیشتری دارند.

         وجود خالهای متعدد و غیر طبیعی : در افرادی که به فراوانی دارای این نوع خالها می باشند شانس ابتلا کمی بیشتر است.


 

·                   روشهای درمانی

         بطور کلی سه روش درمانی جهت درمان این سرطانها مورد استفاده قرار می گیرد که شامل جراحی ، شیمی درمانی و پرتو درمانی است. در حال حاضر روشهای درمانی بیولوژیکی و درمانهای فوتودینامیک نیز در حال مطالعه می باشند. روش انتخابی درمانی بر اساس محل و وسعت سرطان و وضعیت سلامت بیمار متفاوت است.

-                                  جراحی: جراحی شایعترین روش درمانی جهت درمان سرطانهای پوستی به حساب آمده و در حدود 90 درصد موارد از این روش درمانی استفاده شده است. ازجمله عوارض این روش باقی ماندن جای عمل برروی پوست است. لذا براساس اندازه سرطان ، ممکن است از جای دیگری از بدن فرد مقداری پوست گرفته شده و در محیط عمل گذاشته شود. این عمل را اصطلاحاً گرافت پوستی می نامند.

-                                  پرتو درمانی : در این روش از اشعه X برای کشتن سلولهای سرطانی و کاهش اندازه سرطان استفاده می شود. در این روش اشعه مورد نیاز از طریق یک ماشین خارجی تولید
می شود.

-                                  شیمی درمانی : دراین روش از داروها جهت کشتن سلولهای سرطانی استفاده
می شود. در این روش دارو بصورت کرم یا لوسیون، مورد استفاده قرار می گیرد که اصطلاحاً به آن شیمی درمای جلدی گفته می شود.

         علاوه بر آن می توان دارو را بصورت قرص یا تزریق داخل عضلانی یا داخل وریدی نیز مورد استفاده قرار داد. این روش نوعی روش سیستمیک است زیرا دارو از طریق جریان خون در قسمتهای مختلف بدن پخش می شود. استفاده از روشهای درمانی سیستمیک جهت درمان سرطانهای پوستی در حد مطالعات بالینی می باشد.

         روشهای بیولوژیک : در این روش از سیستم ایمنی بدن جهت مقابله با سرطان استفاده
می شود. این روش نیز در حد مطالعات بالینی است. در این روش از موادی که توسط بدن یا در آزمایشگاه ساخته می شود، به منظور تقویت توان دفاعی طبیعی بدن در برابر بیماریها استفاده
می شود. نام دیگر این روش ایمنی درمانی می باشد.

         روشهای درمانی فوتودینامیک : در این روش از طول موجهی خاص و مواد شیمیایی خاص برای کشتن سلولهای سرطانی استفاده می شود.

محققان دانشگاه سيدني به تازگي دريافته‌اند كه قرار گرفتن در معرض نور آفتاب بدن را در برابر ابتلا به سرطان خون از نوع لنفوم محافظت مي‌كند.به گزارش خبرگزاري رويتر، تيم پزشكي از دانشگاه سيدني در استراليا به سرپرستي دكتر آن كريكر اين پژوهش‌ها را با هدف پيدا كردن رابطه احتمالي ميان قرار گرفتن در معرض آفتاب و افزايش خطر ابتلا به اين سرطان آغاز كردند اما يافته‌هاي آنها نتايج عكسي در پي داشت. براساس اين پژوهش‌ها كه در مجله بين‌المللي سرطان به چاپ رسيده خطر ابتلا به سرطان خون لنفوم با قرار گرفتن ساعات بيشتر در برابر نور خورشيد كاهش مي‌يابد.در اين مطالعات بزرگسالان رده سني 20 تا 74 سال شركت كردند به طور كلي 704 بيمار مبتلا به سرطان خون و 694 فرد در گروه كنترل براي اين منظور انتخاب شدند.محققان از يك پرسشنامه و مصاحبه تلفني براي محاسبه جزئيات تماس اين افراد با نور خورشيد در بيش از 6 دهه گذشته به طور معمول استفاده كردند. در اين برررسي‌ها فاكتورهايي مانند روزهاي كاري، روزهاي نيمه كاري و روزهاي تعطيل مورد توجه قرار گرفت. يكي از تاثيرات نور خورشيد تحريك بدن براي توليد ويتامين D مي‌باشد. اين محققان مي‌گويند كه شواهد علمي نشان مي‌دهد ويتامين D در محافظت از بدن در برابر ابتلا به سرطان بر اثر تابش پرتوهاي فرابنفش نقش موثري دارد.

تومورهای مغزی چیست ؟

         مغز مسؤول کنترل حافظه ، یادگیری، حس و عاطفه می باشد. بعلاوه این عضو بر روی سایر قسمتهای بدن نظیر عضلات، ارگانها و عروق نیز نظارت دارد.

         سرطان مغز بیماری است که در آن سلولهای سرطانی داخل بافت مغزی شروع به رشد و تکثیر می کنند این نوشته به بررسی سرطانهای مغزی که از خود بافت مغز منشاء می گیرند
می پردازد. در اغلب موارد سرطانهایی که در مغز ایجاد می شوند ثانویه به گسترش سرطان از سایر قسمتهای بدن به این ناحیه می باشند. این نوع انتشار را اصطلاحاً متاستاز می نامند.

         هرگاه فردی دارای علائم ذیل باشد باید به پزشک مراجعه کند. سردرد دائمی، استفراغ یا اشکال راه رفتن یا صحبت کردن. بعد از تائید علایم بیمار باید حتماً سی تی اسکن یا ام آر آی انجام دهد. در اغلب موارد نیاز است که از طریق جراحی مشخص شود که آیا تومور مغزی وجود دارد یا نه و در صورت وجود نوع آن مشخص شود.

         درصورت تائید وجود تومور مغزی با استفاده از روشهای خاصی نوع و مرحله تومور تعیین می شود زیرا این عوامل در تصمیم گیری چگونگی نحوه برخورد و درمان سرطان مؤثر است.

عود تومورهای مغزی

         عود تومور به معنای رشد دویاره سرطان بعد از درمان است. عود تومور می تواند در خود مغز یا در سایر نقاط نقاط بدن صورت گیرد. در این موارد درمان به نوع تومور و نحوه درمان ابتدائی آن بستگی دارد.

·                   روشهای درمانی

         به طور کلی سه روش درمانی جهت درمان سرطان های مغزی مورد استفاده قرار می گیرد که شامل جراحی ، پرتو درمانی و شمیی درمانی است.

-                     جراحی : جراحی شایعترین روش درمانی جهت درمان تومورهای مغزی به حساب می آید. به منظور دستیابی به تومور در ابتدا جراح قطعه ای از استخوان جمجمه را بر می دارد تا به مغز برسد. این عمل را اصطلاحاً کرانیوتومی می نامند.

         بعد از آنکه پزشک بافت سرطانی را برداشت، قطعه، برداشته شده را در محل خود قرار میدهد یا اینکه به جای آن از یک قطعه فلز استفاده می کند. جراح سعی می کند تا حد ممکن تمامی بافت سرطانی را بردارد اما دقیقاً معلوم نیست که کل بافت سرطانی برداشته شده است یا نه زیرا سرطان به بعضی قسمتهای بافت مغزی به گونه ای دست اندازی می کند که برداشتن آن نواحی باید همراه با برداشتن بخشی از بافت مغزی سالم باشد.

-                     پرتو درمانی : در این روش از اشعه های پر انرژی به منظور ایجاد صدمه به سلولهای سرطانی و توقف رشد و تکثیر آنها استفاده می شود. این روش درمانی موضعی بوده و تنها ناحیه ای که تحت اشعه قرار گرفته است تحت درمان قرار می گیرد . پرتوها می توانند از یک منبع خارجی ( ماشین های تولید کننده پرتو ) یا از یک منبع داخلی ( بصورت استفاده از ابزارهای کاشتنی در بدن در نزدیک تومور) ساطع شوند.

         شیمی درمانی : در این روش از داروهای خاصی جهت کشتن سلولهای سرطانی استفاده می شود اکثر داروهای ضد سرطانی بصورت تزریق داخل وریدی یا داخل عضلانی مورد استفاده قرار می گیرند اما بعضی نیز خوراکی هستند این روش درمانی نوعی روش سیستمیک است بدین معنا که دارو از طریق جریان خون در تمامی بدن پخش می شود و در هر جایی از بدن که سلولهای سرطانی باشند، سبب نابودی آنها می شود. استفاده از این روش بصورت دوره ای بوده و بعد از طی دوره درمان یک دوره استراحت داده می شود و بعد از آن از نو یک دوره درمانی دیگر آغاز می شود.

·                   عوارض جانبی روشهای درمانی 

         روشهای درمانی مختلف به کار رفته در درمان سرطانها همراه با عوارض جانبی خاص خود  هستند، زیرا در انواع این روشها علاوه بر بافت سرطانی در بعضی نواحی، بافت سالم نیز دچار آسیب می شود. نوع و وسعت عوارض جانبی براساس روش درمانی ، مدت زمان استفاده و مقدار آن متفاوت است.

-                     جراحی : عوارض جانبی جراحی به محل تومور و نوع آن بستگی دارد. اگر چه در طی چند روز اول بعد از عمل جراحی بیماران احساس ناخوشایندی دارند اما درد بوسیله دارو قابل کنترل می باشد. دوره بهبودی بعد از جراحی از فردی به فرد دیگر متفاوت است ممکن است بعد از جراحی مغز یکسری اختلالات عصبی طولانی مدت ایجاد شود.

-                     شیمی درمانی: این روش معمولاً سلولهای سرطانی با سرعت تکثیر بالا را هدف قرار می دهد ولی با اینحال علاوه بر سلولهای سرطانی سایر بافتهای سالم بدن که دارای سرعت تکثیر بالای هستند نظیر سلولهای خونی، سلولهای پوشش دستگاه گوارش، و سلولهای فولیکول مو نیز تحت تأثیر این داروها قررا می گیرند و عوارضی نظیر عفونتهای، خستگی، ریزش موی موقتی و زخمهای دهانی ممکن است ایجاد شوند. اگر چه باید گفت که تمامی بیماران به تمامی این عوارض مبتلا نمی شوند و این عوارض در طی مدت استراحت و بعد از قطع درمان از بین
می روند. داروها و روشهای درمانی خاصی وجود دارد که این علایم را کنترل یا کاهش می دهند.

         از جمله مهمترین عارضه جانبی بسیاری از داروهای شیمی درمانی کاهش سلولهای خونی می باشد. از آنجایی که این داروها به شدت بر روی مغز استخوان که محل ساختن سلولهای خونی است، اثر می گذارند ، منجر به بروز عوارضی نظیر : کم خونی ممکن است ( بیمار ممکن است انرژی کمتری جهت انجام کارها داشته باشد و در صورت شدت کم خونی ممکن است احتیاج به تزریق خون شود) کاهش پلاکت ( بیمار ممکن است به سادگی دچار خونریزی شده و در صورت شدت آن نیاز به تزریق پلاکت داشته باشد) و کاهش آنتی بادیها ( بیمار ممکن است به عفونتها حساس تر باشد)شود.

-                     پرتو درمانی : شایعترین عوارض جانبی این روش خستگی، واکنشهای پوستی در محل برخورد پرتو ( بصورت بثورات پوستی و قرمزی ) کاهش اشتهای گلبولهای سفید خونی نیز می شوند که این گلبولها به بدن جهت مقابله با عفونتها کمک می کنند. اکثر این عوارض قابل کنترل و درمان بوده و بسیاری از موارد موقتی می باشند.

         در طی درمان سرطان ، بیمار احساس کاهش اشتها کرده و غذا خوردن مشکل می شود بعلاوه سایر عوارض جانبی نظیر تهوع، استفراغ و زخمهای دهانی نیز مزید برعلت می شوند. در بعضی افراد نیز مزه غذاها تغییر می کنند.

          تغذیه صحیح و مناسب به معنای کسب کالری و پروتئین کافی جهت جلوگیری از کاهش وزن و حفظ توان بدن می باشد. بیمارانی که در طی درمان، خوب غذا می خورند احساس بهتر و انرژی بیشتری داشته، بعلاوه توان مضاعفی جهت تحمل عوارض جانبی روشهای درمانی خواهند داشت.

سرطان استخوان

 اسکلت انسان را استخوان , که جسم جامدي است تشکيل مي دهد و به شکلهاي گوناگون در بخشهاي مختلف بدن قرار دارد . بخش بيروني استخوان بسيار سفت و سخت و مرکب از املاح معدني و مواد آلي است . سرطان استخوان از سنين شيرخوارگي تا سالمندي مي تواند ايجاد شود و سبب فلج عضو و يا مرگ فرد مبتلا شود . سرطان استخوان به سارکوم Sarcome نيز شهرت دارد و در تمام دنيا شايع است . سرطانهاي ديگر بدن از جمله سرطان پستان ، ريه ، پروستات ، تيروئيد و کليه ها نيز قادرند به استخوانها منتقل شده و آن را تخريب کنند .

علل :

ارث و عوامل ژنتيک ، تماس با اشعه و ترکيبات هسته اي ، علل ناشناخته .

علائم :

درد استخوان ، برآمدگي در محل استخوان ، گرم شدن ناحيه تورم ، نازک شدن جدار استخوان و خوردگي استخوان ، کم خوني و ضعف عمومي ، براق شدن پوست در سطح تومور .

تشخيص:

راديولوژي ، سي تي اسکن ، MRI، اسکن هسته اي ، تستهاي اختصاصي و آزمايشگاهي ، بيوپسي از تومور .

درمان :

جراحي ، شيمي درماني ، اشعه درماني .

پيشگيري :

عدم تماس با ترکيبات راديواکتيو و هسته اي . در صورتي که استعداد ژنتيکي وجود داشته باشد انجام آزمايشات طبي در هر 6 ماه توصيه مي شود .

 

 

 

سرطان مري

 مري لوله درازي است بين ستون فقرات و جناغ که در دنباله حلق قرار دارد و معده را با حلق مربوط مي سازد ؛ و سرطان آن ، پنجمين سرطان شايع در دنياست که بيشتر در مردان رخ مي دهد . متاسفانه به دليل تشخيص دير هنگام سرطان مري ، اکثرا مرگ زا و کشنده است .

اين نوع سرطان در کمربندي از آسيا ، شمال ايران ( گرگان ، ترکمن صحرا ، هشتپر ) حول کشورهاي چين ، جمهوريهاي آسيايي شوروي سابق ، مغولستان - شايعتر است .

تومورهاي مري دو نوع خوش خيم و بدخيم هستند . در شهرهاي شمالي ايران به دليل استفاده مکرر از غذاهاي نمک دار براي تمام وعده هاي ناهار يا شام استعداد و آمادگي بيشتر به سرطان مري را دارند .

علل :

سيگار کشيدن و استعمال ساير فراورده هاي دخاني ، ترياک کشيدن ، نوشيدن مشروبات الکلي ، نوشيدن چاي داغ ، از عوامل بروز اين سرطان است . از ديگر عوامل مي توان مصرف ماهي دودي ، اغذيه نمک سود مانند کلم شور و خيارشور به مقادير زياد در طي سال ، ماهي شور ، ترشي جات ، سموم قارچها ، کمبودهاي ويتاميني ، املاح و ترکبيات معدني و شيميايي و علل ناشناخته را نام برد .

علائم باليني:

اختلال بلع ، درد زير جناغ ، بي اشتهايي ، کاهش وزن ، خشونت صدا ، خونريزيهاي پنهان گوارشي ، درد ، عفونتهاي مکرر ريوي .

تشخيص :

راديوگرافي با بلع باريم ( ماده حاجب ) ، آندوسکوپي ، نمونه برداري .

درمان :

جراحي ، شيمي درماني و اشعه درماني .

پيشگيري:

بهترين راه پيشگيري از سرطان مري ، عدم استعمال دخانيت و پرهيز از ترياک ، خودداري از نوشيدن مشروبات الکلي و چاي داغ و خوراکيهاي نمک سود است . افرادي که در بلع غذاهاي جامد دچار مشکل باشند ، اما مايعات را به آساني مي توانند بخورند بايد به پزشک مراجعه کنند .

 

 

سرطان کبد (جگر)چیست؟

بزرگترين غده بدن که زير ديافراگم ، در پهلوي راست قراردارد وضمن درست کردن صفرا ، موادغذايي سه گانه (قندها ، چربيها ، پروتوئينها ) را جذب مي کند و آنها را تغييرشکل مي دهد. وبراي تغذيه ي سلولها آماده ميسازد .

سرطان کبد ( جگر سياه ) بيشتر در مردان رخ مي دهد و در کشورهايي چون آفريقا ، چين، ژاپن و جنوب شرقي آسيا بسيار شايع بوده و يکي از علل عمده مرگ ومير محسوب مي شود . سرطانهاي ديگر اعضاي بدن از جمله معده ، پانکراس ، روده بزرگ ، ريه ، دهان و مثانه همگي مي توانند به کبد منتقل شوند . و نوعي سرطان ثانويه ايجاد کنند .

علل:

سابقه هپاتيت Bبه صورت مزمن ، برخي قرصهاي هورموني ، آرسنيک ، انگل شيستوميازيس ( که در استان خوزستان شايع است ) وکرم هاي نواري وپهن وبرخي علل ناشناخته ي ديگر.

علائم باليني:

درد ناحيه راست شکم ، بي اشتهايي ، کاهش وزن ،اتساع شکم ، لمس توده اي بزرگ در شکم ، يرقان ،

اختلالات متابوليک و داخلي .

تشخيص:

با بررسي آزمايشگاهي اختصاصي و سي تي اسکن ، را ديولوژي ، MRIو نمونه برداري سوزني مي توان

به تشخيص سرطان کبد دست يافت .

درمان:

با جراحي ، شيمي درماني ، پرتو درماني ، پيوند کبد مي توان تا حدي به درمان نزديک شد اما متاسفانه اکثرا مبتلايان به اين بيماري در کمتر از 6 ماه جان مي سپارند .

پيشگيري:

بهترين راه پيشگيري از بروز سرطان کبد عدم مصرف ترکبيات الکلي و داروهاي تخريب کننده ي کبد و رعايت

بهداشت از نظر انگلهاي بيماري زا است . افراد مبتلا به عفونت مزمن هپاتيت Bبايد مراقبتهاي پزشکي اختصاصي را هرچند ماه انجام دهند .

 

 

 

سرطان پانکراس

 لوزالمعده غده بزرگ سرخ رنگ خوشه مانندي است که نزديک معده قرار دارد و سرطان آن يکي از کشنده ترين سرطانها است . از آنجا که به سختي مي توان اين سرطان را در مراحل اوليه تشخيص داد ، در زمان تشخيص آن ، به زندگي چندان اميدي نيست ، بنابراين بايد عوامل بروز بيماري را شناخت و به پيشگيري آن پرداخت . هورمون انسولين و بيکربنات از اين غده ترشح مي شود .

علل :

استعمال دخانيات ، ديابت قندي ، ازدياد سن ، مصرف زياد پروتئينهاي حيواني و چرب ، مصرف زياد قهوه و سابقه مزمن عفونت پانکراس .

علائم باليني :

درد و سوزش سردل ، کاهش وزن ، درد پشت ، بي اشتهايي ، تهوع ، استفراغ ، يرقان ، آشفتگيهاي هيجاني .

تشخيص :

آزمايش خون ، تستهاي اختصاصي توموري ، سونوگرافي ، سي تي اسکن ، آرتريوگرافي ، ERCP، بيوپسي سوزني ( نمونه برداري با سوزنهاي ظريف ) .

درمان :

هر چند در بيش از 90 درصد موارد حتي جراحي و شيمي درماني و اشعه درماني نيز کارساز نيستند اما اگر به صورت اتفاقي و زود هنگام تشخيص داده شود اميد به زندگي مجدد هست .

پيشگيري :

عدم استعمال دخانيت از مهمترين راههاي پيشگيري است . پرهيز از مصرف غذاهاي گوشتي و چرب را نيز بايد مد نظر داشت . با تحت درمان بودن دقيق بيماران ديابتي و انجام آزمايشات چکاپ مداوم نيز مي توان اميد به پيشگيري از بروز اين سرطان را داشت .

 

 

سياه سرفه را بهتر بشناسيم.

 سرفه هاي خشن ، سمج و پيوسته از مشخصات بيماري سياه سرفه است و بدين علت است که به اين اسم شهرت يافته است . استمرار سرفه ها گاهي سبب کمبود شدگي لبها و صورت شده و بيمار را عذاب مي دهد . طول بيماري حدود 6 تا 8 هفته است .

سياه سرفه به شدت مسري است و در افرادي که استعداد اين بيماري را دارند بسيار شايع است . انتقال بيماري از راه استنشاق قطرات ريزي است که طي سرفه هاي شديد بيمار در فضاپراکنده مي شود و به افراد پيرامون بيمار منتقل مي شود. دوره کمون بيماري حدود 6 روز تا 2 هفته است .

در کودکان کمتر از پنج سال اين بيماري از شيوع بالايي برخوردار است و بيشتر از افراد سالمند به آن مبتلا مي شوند . در کشورهاي چون ايران که واکسن سياه سرفه را به طور روتين تزريق مي کنند شيوع عوارض و احتمال مرگ ومير بسيار کم است .

اين بيماري داراي سه مرحله است و هر مرحله داراي علائم باليني خاصي هستند ( مرحله پيش از حمله ، حمله ، نقاهت ) .

تظاهرات باليني :

برونشيت ، آبريزش بيني ، اشک ريزش و قرمز شدن چشمها ، سرفه ، تب خفيف تا شديد ، استفراغ همراه با سرفه ، کبود شدن و اختلالات مغزي .

تشخيص :

از طريق آزمايش خون ، کشت ترشحات بيني و حلق ، رنگ آميزي فلورسنت و علائم باليني بيمار قابل تشخيص است .

عوارض عفونت ريه ( پنوموني ) ، غفونت گوش ، سينوزيت ، خونريزي شبکيه چشم ، خونريزي مغزي ، فتق کشاله ران به دليل سرفه هاي مکرر ، تشنج ، التهاب مغز ، خفگي .

علت مرگ در شير خواران زير پنج ماه به دليل پنوموني ، خفگي و آنسفاليت است .

درمان :

اريترومايسين به صورت شربت يا کپسول به عنوان بهترين درمان است . مصرف کورتن هاي ضعيف و سالبوتامول و اکسيژن گرم و مرطوب و مايعات وريدي نيز به درمان بيمار کمک مي کند .

پيشگيري :

بهترين راه پيشگيري از بروز اين بيماري ، واکسيناسيون است که در ايران در ماههاي 5/1 ، 3 ، 5/4 ، 15 و در 6 سالگي به صورت سه گانه تزريق مي شود .

همچنين فاصله گرفتن از بيماري که مشکوک به سياه سرفه است مي تواند بسيار مفيد باشد .

 

 

 

سياه زخم ( شاربن )

ميکروب سياه زخم معمولا از طريق حيواناتي چون گاو ، گوسفند ، بز، سگ و خوک به انسان منتقل مي شود . بيماري واگير شاربن مخصوص دامهاست و انسان به صورت اتفاقي در اثر تماس با دام يا فراوردهاي دامي ( شير و گوشت آلوده ) و يا پشم و پوست حيوانات وحشي و اهلي به اين بيماري مبتلا مي شود . در کشورهاي آسياي صغير و خاورميانه و شمال افريقا و جنوب آفريقا اين بيماري شايعتر است .

سياه زخم ( شاربن ) را بيماري پشم ريسان هم نام نهاده اند .

علل بيماري :

عامل بيماري شاربن نوعي ميکروب ميله اي شکل است که به « باسيلوس آنتراسيس » شهرت دارد و مي تواند در اثر تماس با پشم دامها و يا تنفس گرد و غبار دامها و يا مصرف شير و گوشت آلوده به آساني وارد بدن انسان شود .

علائم باليني :

ايجاد يک زخم يا بر جستگي در پوست ، در و تورم ناحيه مبتلا ، بزرگي غدد لنفاوي ، تب ، لرز ، سردرد ، تهوع ، کم اشتهايي ، استفراغ ، کاهش فشار خون . البته علائم باليني بستگي به نوع سياه زخم دارد . مثلا در « سياه زخم جلدي » و « سياه زخم ريوي » و « روده اي » هريک علائم مخصوصي مشاهده مي شود .

تشخيص :

با بررسي در ميکروسکوپ و کاشت ميکروب و روشهاي سرولوژيکي و ايمونوفلورسانس و يا تلقيح به حيوان آزمايشگاهي مي توان به تشخيص بيماري دست يافت .

عوارض :

تنگي نفس ، مننژيت ، عفونت منتشر بدن ، اختلالات قلبي ، ريوي و چشمي ، خونريزي ، تشنج ، احساس خفگي ، سقط جنين به ويژه در حيوانات ، شوک و مرگ .

درمان :

پني سيلين بهترين دارو براي درمان سياه زخم است . با کلرامفنيکل و تتراسايکلين هم مي توان شاربن را درمان کرد . اخيرا سيپروفلوکساسين نيز توصيه مي شود .

پيشگيري :

با رعايت اصول بهداشتي و بهره گيري از دانش دامپزشکي در دامداريها و پاستوريزاسيون شير و فراورده هاي آن ، کنترل کشتارگاهها به خاطر سالم بودن گوشت عرضه شده ، آموزش مراقبتهاي بهداشتي به افرادي که با فرش بافي ، نمد بافي ، کلاه نمدي سازي و کرک حيوانات مشکوک و پشم آنها سر و کار دارند ، مي توان به پيشگيري نسبي دست يافت .

ضد عفوني کردن فراورده هاي دامي در دامداريها و کارخانجات عرضه کننده اين فراورده ها به محلول هاي شيميايي ، مي تواند بسيار سودمند باشد .

 

سرطان پستان

·                   سرطان پستان چیست ؟

         سرطان  پستان بیماریی است که در آن سلولهای سرطانی در بافت پستان شروع به رشد و تکثیر می کند. پستان دارای 15 تا 20 بخش است که اصطلاحاً لوب نامیده می شود و هر کدام از این بخشها خود به قسمتهای کوچکتری تقسیم می شوند که لبول نامیده می گردند. لوبها و لوبولهای پستان توسط لوله های بسیار کوچکی که اصطلاحاً مجاری شیری نامیده می شوند با یکدیگر در ارتباط می باشند.

         شایعترین فرم سرطان پستان که اصطلاحاً سرطان مجاری پستانی نام دارد در سلولهای موجود دراین مجاری منشاء می گیرد. سرطانهایی که منشاء آنها از لوبها یا لوبولها می باشد. را اصطلاحاً سرطان لوبی می نامند. معمولاً سرطانهای لوبی در مقایسه با سایر سرطانها بیشتر هر دو پستان را درگیر می کنند. نوع سومی از سرطانهای پستان نیز وجود دارند که اصطلاحاً سرطان التهابی پستان نامیده می شوند و در مقایسه با دو فرم دیگر از شیوع کمتری برخوردار می باشند.

 

·                   عوامل خطرساز

         در صورتیکه خواهر، مادر و یا وابستگان نزدیک فرد، مبتلا به سرطان پستان باشند شانس ابتلا به سرطان در آن فرد بیشتر خواهد بود. فرمهای وراثتی سرطان پستان 5 تا 10 درصد کل موارد سرطانهای پستان را شامل می شوند. که ژنهایی که اطلاعات مربوط به بروز این سرطانها را با خود حمل می کنند. می توانند از والدین به فرد انتقال یابند. ژنهای ناقصی که در بعضی افراد می توانند منجر به بروز این سرطان شوند شناسایی شده اند. وابستگان فردی که مبتلا به سرطان پستان بوده و حامل این ژنها می باشد. نیز شانس بیشتری برای ابتلا به سرطانهای پستان و تخمدان خواهند داشت. بعضی از این ژنها در بعضی نژادها شایعتر می باشد. امروزه روشهای آزمایشگاهی خاصی وجود دارد که می توانند این ژنهای معیوب را حتی سالها قبل از بروز سرطان مورد شناسایی قرار دهند.

         عوامل خطر ساز دیگری که شانس ابتلا به سرطان پستان را افزایش می دهند شامل : شروع زودرس قاعدگی، یائسگی دیررس، داشتن اولین کودک بعد از 30 سالگی، عدم داشتن فرزند و داشتن سرطانهای تخمدان، اندومتر ( پوشش داخلی رحم ) یا سرطان پستان قبلی می باشد.


 

·                   علائم و تشخیص

         هر زن باید بصورت ماهانه پستان خود را از نظر وجود علائم ذیل مورد معاینه و بررسی قرار دهد.

-                     تغییر در اندزاه و شکل پستان

-                     ترشحات از نوک پستان

-                     توده یا ناحیه ای ضخیم شده در پستان یا زیر بغل

-                     فرو رفتگی یا پیدایش چین خوردگی پوستی یا هرگونه تغییر در رنگ پوست پستان

         پزشک یا پرستار می تواند به شما در مورد نحوه انجام این معاینه آموزش دهد. در صورت مشاهده هرگونه تغییر در پستان حتماً به پزشک مراجعه نمائید.

         ممکن است بعد از آن ، انجام ماموگرافی که در آن از طریق عکسبرداری بعضی از تومورهایی که بتوان آنها را بامعاینه تشخیص داد، قابل شناسایی می باشد، توصیه شود.

         در صورت وجود توده در پستان ممکن است نیاز شود که تکه ای از بافت پستان برداشته شده، و در زیر میکروسکوپ از نظر وجود سلولهای سرطانی مورد بررسی قرار گیرد. این عمل را اصطلاحاً بیوپسی می نامند. اگر بیوپسی وجود سرطان را تایید کرد سایر تستها به منظور ارزیابی سلولهای سرطانی باید انجام شود.

         از جمله تستها ارزیابی وجود گیرنده های استروژن و پروژسترون بر روی سلولها می باشد. هدف از انجام این آزمایش آن است که مشخص شود آیا هورمونها برروی ایجاد و رشد سلولهای سرطانی اثر داشته اند یا نه. بعلاوه این آزمایش می تواند احتمال عود سرطان را تا حدی مشخص نماید. این آزمایش به پزشک در مورد شروع روشهای هورمون درمانی کمک خواهد کرد.

         شانس بهبودی و انتخاب روش درمانی به عواملی نظیر مرحله سرطان ( آیا سرطان فقط یک پستان را درگیر کرده و یا به سایر قسمتها نیز گشترش یافته است)، نوع سرطان، مشخصات ویژه سلولهای سرطانی و آیا اینکه سرطان در پستان دیگر نیز وجود دارد یا نه، بستگی دارد. سن ، وزن، وضعیت یائسگی ( آیا زن هنوز قاعده می شود یا خیر ) و وضعیت سلامت عمومی از جمله عوامل دیگری هستند که بر پیش آگهی و انتخاب روش درمانی تأثیر خواهند گذاشت.


 

·                   علائم و تشخیص

         بطور کلی چهار روش درمانی به منظور درمان سرطان پستان وجود دارد که شامل : جراحی ، پرتو درمانی ، شیمی درمانی و هورمون درمانی است. سه روش دیگر نیز در حال طی مراحل مطالعاتی خود می باشند که شامل روشهای درمان بیولوژیکی ، پیوند مغز استخوان و پیوند سلولهای بنیادی از طریق  خون محیطی است.

         جراحی : در اکثر بیماران به منظور برداشتن سینه از جراحی استفاده می شود. معمولاً علاوه برآن غدد لنفاوی بازو نیز برداشته شده و در زیر میکروسکوپ از نظر وجود سلولهای سرطانی مورد بررسی قرار می گیرند. روشهای جراحی بسیار متفاوتی جهت درمان سرطانها وجود دارد.

         در صورتیکه از طریق جراحی کلیه بافت پستان برداشته شد، انجام اعمال بازسازی پستانی حتماً مدنظر قرار خواهدگرفت. این عمل می تواند حین عمل برداشتن پستان یا بعد از آن انجام شود. این عمل با استفاده از بافت خود فرد یا از طریق استفاده از مواد کاشتنی خاص صورت می گیرد.

         حتی بعد از آنکه جراح بطور کامل بافت سرطانی را از طریق جراحی برداشت، باید به منظور حذف کامل سلولهای سرطانی باقی مانده از روشهای پرتو درمانی ، شیمی درمانی یا هورمون درمانی استفاده شود.

         پرتو درمانی : در این روش از پرتوهای اشعهX  پر انرژی برای کاهش اندازه تومور استفاده
می شود. تولید پرتو از طریق ماشینهای خاص بصورت پرتوهای خارجی در یا از طریق کاشت مواد تولید کننده پرتو در داخل بدن و نزدیک سلولهای سرطانی بصورت درونزاد ، صورت می گیرد.

         شیمی درمانی : در این روش از داروهای خاصی به منظور کشتن سلولهای سرطانی استفاده می شود. اکثر داروهای ضدسرطانی بصورت تزریق داخل وریدی یا داخل عضلانی مورد استفاده قرار می گیرند. اما فرم خوراکی آنها نیز موجود می باشد. شیمی درمانی یک نوع روش سیستمیک به حساب می آید زیرا از طریق آن دارو در نقاط مختلف بدن پخش می شود و هر جا سلول سرطانی وجود داشته باشد آنها را می کشد. این روش درمانی بصورت که دوره ای مورد استفاده قرار می گیرد بدین صورت که بعد از یک دوره درمانی یک دوره استراحت داده شده و بلافاصله بعد از آن دوره درمانی بعدی شروع می شود. این مسأله تا پایان تمام دوره درمانی ادامه می یابد.

·                   استفاده از آنتی بادیهای تک کلونی

         در این روش این مواد بصورت آزمایشگاهی ساخته شده و هرکدام از این نوع آنتی بادیها پروتئینهای خاصی را بر سطح سلولهای سرطانی مورد شناسایی قرار می دهد. بعضی از افراد که در سطح سلولهای سرطانی خود حاوی این پروتئینهای اختصاصی می باشند با این روش قابل درمان هستند.


 

·                   استفاده از روشهای هورمون درمانی

         در این روش در مسیرهایی که از طریق آنها هورمونها منجر به رشد و تکثیر سلولهای سرطانی می شوند تداخل ایجاد می شود. در این روش از طریق داروهائی، عملکرد بعضی هورمونها مختل می شود یا از طریق روشهای جراحی ، بافتهایی که سبب تولید این هورمونها می شوند نظیر تخمدان، برداشته می شوند. استفاده از تاموکسیفن یا استروژن ها بر روی تمامی سلولهای بدن تأثیر گذاشته و شانس ابتلا به سرطان رحم را نیز افزایش خواهد داد. زمانیکه از این روش استفاده
می کنند باید سالانه توسط پزشک از نظر سلامت لگن مورد معاینه قرار بگیرند. در صورت وجود هرگونه خونریزی از دستگاه تناسلی غیر از خونریزیهای قاعدگی باید حتماً به پزشک مراجعه نمود.

·                   روشهای درمانی بیولوژیکی

         در این روش از موادی که توسط بدن یا در آزمایشگاهها ساخته می شود به منظور تقویت مکانیسمهای دفاعی بدن در برابر بیماریها استفاده می شود. نام دیگر این روش ایمنی درمانی
می باشد. استفاده از این روش در حال حاضر فقط در حد مطالعات بالینی است.

·                   پیوند مغز استخوان

         استفاده از این روش نیز در حد مطالعات بالینی است. گاهی اوقات سرطانهای پستان در برابر روشهای درمانی دیگر نظیر پرتو درمانی یا شیمی درمانی از خود مقاومت نشان می دهند و بنابراین ممکن است مقادیر بالایی از داروهای شیمی درمانی جهت درمان مورد استفاده قرار بگیرد.از آنجایی که مقادیر بالای این داروها می تواند منجر به تخریب مغز استخوان شوند، لذا قبل از انجام شیمی درمانی، مغز استخوان فرد گرفته شده و سپس فریز می شود.

         در مرحله بعد فرد مقادیر بالایی شیمی درمانی با یا بدون پرتودرمانی دریافت خواهد نمود . سپس مغز استخوانی که قبلاً برداشته شده بود دوباره جایگزین مغز استخوان صدمه دیده خواهد شد. این روش درمانی موفقیت قابل ملاحظه ای داشته است و باید حتماً در بیمارستان انجام شود.

·                   پیوند سلولهای بنیادی از طریق خون محیطی

         در این روش خون فرد وارد ماشین می شود که می تواند سلولهای بنیادی را جدا سازد و بعد از آن خون دوباره وارد بدن فرد می شود. این روش را اصطلاحاً لکوفرزیس می نامند و معمولاً 3 تا 4 ساعت زمان می برد.این سلولها با داروهایی که منجر به کشتن سلولهای سرطانی می شوند تماس داده  شده تا زمانی که بعداً از نو وارد بدن فرد شوند فریز می شوند.


 

·                   عوارض جانبی روشهای درمانی

         از آنجایی که در روشهای درمانی بعضی از سلولهای طبیعی نیز همراه با سلولهای سرطانی از بین می روند لذا اکثر این روشها همراه با عوارض جانبی خاص خود می باشند. معمولاً عوارض جانبی بر اساس نوع روش درمانی، مدت زمان و مقدار آن متفاوت است.

         جراحی : عوارض جانبی این روش بر اساس محل تومور ، نوع عمل و سایر فاکتورها متفاوت می باشد. اگر چه بیماران در طی چند روز اول بعد از درمان احساس ناخوشایندی دارند، اما درد با دارو قابل کنترل است. بعلاوه دوره بهبودی بعد از درمان نیز در بیماران متفاوت می باشد.

         شیمی درمانی:   داروهای شیمی درمانی معمولاً سلولهایی که سرعت تکثیر بالایی دارند را مورد هدف قرار می دهند. لذا علاوه بر سلولهای سرطانی سایر سلولهایی که سرعت تکثیر بالایی دارند نظیر سلولهای خونی ، سلولهای پوششی دستگاه گوارش و سلولهای فولیکول مو نیز ، هدف این داروها قرار می گیرند و دچار آسیب می شوند بنابراین عوارض جانبی شامل عفونتها ، خستگی ، ریزش موی موقتی و زخمهای دهانی می باشد.

         با این حال باید گفت که تمامی بیماران شیمی درمانی به همه این عوارض مبتلا نمی شوند و معمولاً این عوارض در طی دروه استراحت و بعد از اتمام درمان از بین می روند. بعلاوه داروها و روشهای درمانی خاص وجود دارد که می تواند این عوارض را کنترل یا به حداقل برساند.

         از جمله مهمترین عوارض جانبی داروهای شیمی درمانی کاهش سلولهای خونی می باشد. از آنجایی که شیمی درمانی منجر به کاهش عملکرد مغز استخوان می شود، لذا منجر به علایمی نظیر کم خونی ( بصورت کاهش انرژی)، کاهش پلاکتها ( خونمردگی یا خونریزی ها ) و کاهش گلبولهای سفید خون ( افزایش حساسیت به عفونتها ) می شود.

         پرتو دهی : شایعترین عوارض جانبی این روش خستگی ، واکنشهای پوستی ( بصورت بثورات پوستی و قرمزی ) در محل برخورد پرتو و کاهش اشتها می باشد. بعلاوه این روش می تواند منجر به کاهش گلبولهای سفید خونی شود که از بدن در برابر عفونتها محافظت می کنند. اکثر این عوارض قابل کنترل و درمان می باشند و در اکثر موارد این عوارض موقتی هستند.

         پرتو درمانی در کودکان می تواند بر روی یادگیری آنان در آینده و رشد آنها اثر سوء داشته باشد.

          در طی روشهای درمانی برای درمان سرطان، بیمار اشتهای خود را از دست می دهد و ممکن است  دچار تهوع یا استفراغ و زخمهای دهانی شود.گاهی اوقات مزه غذاها نیز تغییر می کند. بعضی نیز احساس می کنند که تمایلی به غذا خوردن ندارند و این به علت وجود احساسی ناخوشایند یا خستگی می باشد.

پایگاه اطلاع رسانی پزشکان ایران

 

زماني تصور مي‌شد كه رژيم‌هاي غذايي نقشي در مرگ‌هاي ناشي از سرطان ندارند. امروزه محققان ثابت كرده‌اند كه رژيم غذايي روزانه افراد نقش مهمي‌‌ در پيشگيري، بروز و درمان انواع سرطان‌ها ايفا مي‌كند. با پذيرش اين حقيقت كه انسان هر روزه ملزم به مصرف غذا مي‌باشد و به دليل تعداد و تنوع سرطان‌هايي كه بطور بالقوه با رژيم غذايي در ارتباط هستند، مي‌توان گفت كه در حدود يك سوم سرطانهايي كه در نهايت منجر به مرگ مي‌شوند با آنچه كه مي‌خوريم در ارتباط هستند. تاثير تحولاتي كه امروزه در نوع زندگي و عادات غذايي مردم صورت گرفته است را نمي‌توان در ايجاد چنين بيماري‌هايي ناديده گرفت.

بدون شك استعداد ابتلا به سرطان در افراد مختلف به دليل تفاوت‌هاي زمينه‌اي و ذاتي با يكديگر متفاوت است و علاوه بر ويژگي‌هاي وراثتي، ‌عوامل بيروني نيز در ايجاد سرطان‌ها تاثير بسزايي دارند. با وجود شيوع روزافزون سرطان در سراسر دنيا هر روزه خبرهاي اميدوار كننده‌اي درباره اين بيماري‌ها مي‌شنويم. اگر نمي‌توانيم در عوامل محيطي خود تغييري ايجاد كرده و يا اگر نمي‌توانيم بر محيط زيست و عوامل تهديدكننده موجود در آن غلبه كنيم، اما مي‌توانيم با اصلاح و متعادل ساختن الگوهاي غذايي خود در طول زندگي احتمال ابتلا به سرطان را در خود به ميزان قابل ملاحظه‌اي كاهش دهيم.

مطالعه جمعيت‌هايي كه از يك منطقه به منطقه ديگر مهاجرت مي‌كنند و در نتيجه مهاجرت، فرهنگ غذايي خود را نيز تغيير مي‌دهند، ‌نشان داده است كه اين مردم در اثر تغيير الگوي غذايي و پذيرش الگوي جديد، در معرض ابتلا به سرطان‌هاي شايع در منطقه قرار مي‌گيرند.

بين تغذيه و رژيم غذايي با سرطان ارتباطي پيچيده وجود دارد. غذايي كه مي‌خوريم به طور بالقوه مي‌تواند حاوي مواد سرطان‌زا و پيش‌ساز سرطان و يا بالعكس داراي مواد ضدسرطاني باشد.

ماهيت سرطان و ارتباط آن با رژيم غذايي در مناطق مختلف متفاوت است. از اين رو نمي‌توان دستورالعمل‌هاي يكسان را براي تمام مردم پيشنهاد كرد. به طور مثال در كشورهاي صنعتي شمال آمريكا و اروپا مشكل بيش‌بود تغذيه‌اي (over nutrition)  در بروز سرطان‌ها مطرح مي‌باشد و بنظر مي‌رسد كه رژيم‌هاي پرچربي و پركالري رايج در اين كشورها با شيوع روزافزون انواع مختلف سرطانها در ارتباط باشد. در مقابل، ماهيت مشكل در كشورهاي در حال توسعه اساساً متفاوت است. آنچه كه در اين كشورها مساله‌ساز مي‌باشد كمبودهاي تغذيه‌اي (Under Nutrition) و محدوديت تنوع در الگوي غذايي است. در چنين الگويي ميزان ويتامين‌ها و مواد مغذي كه براي سلامت افراد ضروري هستند ناكافي است. علاوه بر آن مشكلات مربوط به انبار و نگهداري غذا نيز كيفيت غذاي مصرفي اين مردم را به ميزان قابل توجهي كاهش مي‌دهد.

تفاوت در ماهيت رابطه سرطان و رژيم غذايي بين ملل مختلف ايجاب مي‌كند كه دستورالعمل‌هاي اجرايي براي هر ملتي با توجه به خصوصيات آن جمعيت پيشنهاد شود. در ادامه خلاصه‌اي از دستورالعمل‌هاي توصيه شده توسط سازمان‌هاي حمايتي، ‌محققان، آژانس‌هاي دولتي و ارگان‌هاي بهداشتي كه قابل استفاده براي عموم مردم مي‌باشد، آورده شده است.

1 ـ رژيمي‌متنوع داشته باشيد. به خاطر داشته باشيد كه مواد مغذي مورد نياز شما تنها از يك يا دو منبع تامين نشود. در رژيم روزانه خود از تمام گروه‌هاي غذايي: ميوه‌ها، سبزيها، غلات، گوشت، محصولات لبني و استفاده كنيد.

2 ـ وزن خون را همواره در حد متعادل نگه‌داريد.  چاقي عامل اصلي بوجود آورنده بسياري از بيماري‌ها از قبيل بيماري‌هاي قلبي، ‌عروقي، فشارخون، ديابت و زمينه‌ساز بعضي از سرطان‌ها است.

3 ـ مصرف چربي زياد، ‌غذاهاي حاوي چربي اشباع شده و كلسترول را محدود كنيد. رژيمي‌كه چربي آن بالاست مي‌تواند خطر ابتلا به سرطان‌هاي پستان، ‌پروستات، كولون و ركتوم را افزايش دهد.

4 ـ ميزان غذاهاي نشاسته‌اي و فيبري را در رژيم خود افزايش دهيد. به آساني مي‌توان مقدار نشاسته و فيبر رژيم را با خوردن ميوه‌ها، ‌سبزي‌ها، سيب‌زميني، دانه‌ها، نان‌ها و غلات كامل افزايش داد. يك رژيم پرفيبر احتمال ابتلا به سرطان كولون و ركتوم را كاهش مي‌دهد.

5 ـ مصرف شيريني را محدود كنيد. الگوهاي غذايي حاوي شيريني و غذاهاي شيرين، اغلب پرچرب، با كالري زياد و تهي از مواد مغذي و معدني مي‌باشند كه چنين رژيمي‌زمينه‌ساز بروز بعضي از سرطان‌ها است.

6 ـ نمك رژيم غذايي خود را تا حد ممكن كاهش دهيد.

7 ـ مصرف نوشابه‌هاي الكلي را قطع كنيد. مصرف الكل مي‌تواند منجر به سرطان دهان، حلق، مري و كبد شود. ميزان ابتلا به سرطان در الكلي‌هايي كه سيگار مي‌كشند چندين برابر است.

چه غذاهايي را انتخاب كنيم؟

با انتخاب و گنجاندن غذاهاي زير در الگوي غذايي روزانه خود مي‌توانيد احتمال ابتلا به سرطان را كاهش دهيد.

ـ  فيبر غذايي: فيبر قسمتي از ساختمان سلول گياهي است كه دستگاه گوارش انسان قادر به هضم آن نمي‌باشد. فيبر به حركت غذا در لوله گوارش و دفع ضايعات آن از بدن و در نتيجه حفظ سلامت دستگاه گوارش كمك مي‌كند. داشتن رژيمي‌كه ميزان فيبر آن بالا و چربي آن پايين باشد، احتمال ابتلا به سرطان كولون و ركتوم را مي‌كاهد. ميزان مصرف فيبر در جوامع امريكايي 11 گرم در روز مي‌باشد كه به توصيه انستيتو بين‌المللي سرطان NCI اين ميزان بايد به 30 ـ 20 گرم در روز افزايش يابد. NCI  مصرف بيش از 35 گرم فيبر در روز را توصيه نمي‌كند زيرا مصرف بيش از اين ميزان مي‌تواند اثرات نامطلوبي به وجود آورد.

براي يافتن فيبر مورد نياز، به جاي مكمل‌هاي فيبري مصنوعي، از منابع غذايي غني از فيبر استفاده كنيد. به اين منظور انواع نان ها، ماكاروني‌ها و غلات تصفيه نشده را در رژيم خود بگنجانيد. سعي كنيد مصرف محصولاتي كه از آردهاي تصفيه شده ساخته مي‌شوند را كم كنيد.

سيب درختي، هلو، گلابي و حتي سيب‌زميني را با پوست و محصولاتي كه از آردهاي تصفيه شده ساخته مي‌شوند را كم مصرف كنيد. لوبيا و نخود پخته منابع بسيار خوبي از فيبر هستند. غذاهاي پرفيبر معمولا چربي پاييني دارند.

ـ در رژيم غذايي روزانه خود تا حد امكان از گوشت‌هاي كم چرب استفاده كنيد. قبل از اين كه گوشت را بپزيد تمام چربي‌هاي قابل رويت آن را جدا كنيد و دور بريزيد و اگر چربي باقي ماند، قبل از خوردن آن را جدا كنيد. مصرف ماهي را افزايش دهيد. گوشت سفيد را به جاي گوشت قرمز استفاده كرده و قبل از پخت، پوست و چربي آن را جدا كنيد.

ـ ميوه‌ها و سبزي‌ها را جايگزين تنقلات سرخ‌شده و پرچرب كنيد.

ـ به جاي مواد لبني پرچرب (شير كامل، ‌خامه، سرشير و) از محصولات لبني كم‌چربي استفاده كنيد. اين گروه از مواد غذايي منابع خوبي از پروتئين، ويتامين‌ها و مينرال‌ها (مواد معدني) به ويژه كلسيم هستند كه براي حفظ سلامت فرد مفيد مي‌باشند.

ـ مصرف غذاهاي حاوي ويتامينA ، بتاكاروتن و ويتامينC   احتمال ابتلا به سرطان‌ها را كاهش مي‌دهند. ميوه‌ها و سبزي‌هاي زيادي وجود دارند كه داراي مواد فوق مي‌باشند. سعي كنيد در رژيم غذايي روزانه خود از سبزي‌هاي برگي شكل سبز تيره، ‌زرد و نارنجي و ميوه‌ها بويژه مركبات استفاده كنيد.

ـ سبزي‌هاي خانواده كلم اغلب كاهش دهنده احتمال ابتلا به انواع سرطان‌ها هستند. اين سبزي‌ها منابع خوبي از فيبر، ويتامين‌ها و مينرال‌ها مي‌باشند. از اين خانواده مي‌توان به كلم چيني، كلم بروكلي، كلم بروكسل، كلم پيچ، گل‌كلم و كلم‌قمري اشاره كرد.

تغيير عادات غذايي

ـ  لزومي‌ ندارد كه شما براي حفاظت خود در مقابل حمله سرطان، غذاهايي را كه دوست داريد كنار بگذاريد. به جاي آن سعي كنيد در اغلب موارد غذاهايي را انتخاب كنيد كه احتمال ابتلا به سرطان را كاهش مي‌دهند و مصرف غذاهايي را كه احتمال بروز سرطان را افزايش مي‌دهند محدود كنيد.

ـ سعي نكنيد كه عادات غذايي خود را يك شبه تغيير دهيد. ميوه‌ها و سبزي‌ها را به تدريج و در طول يك دوره چند هفته‌اي به رژيم خود اضافه كنيد.

ـ سعي كنيد هر بار كه به خريد مي‌رويد يكي از مواد غذايي پرچرب را با مشابه كم‌چرب آن جايگزين كنيد.

 ـ به جاي مواد غذايي كه از آردهاي تصفيه شده و غلات فرآينده شده درست شده‌اند مانند نانهاي سفيد، از محصولاتي با آرد كامل و غلات كامل استفاده كنيد.

ـ از روش‌هايي براي پخت غذا استفاده كنيد كه نيازي به افزودن روغن نداشته باشد. مانند تنوري كردن، بخارپز كردن و آب‌پزكردن

ـ در روش‌هايي مانند كباب‌كردن و بريان‌كردن از تماس غذا با دود جلوگيري كنيد. تماس غذا با دود مي‌تواند منجر به توليد مواد سرطان‌زا در غذا شود.

ـ سعي كنيد غذا  را قبل از كباب يا بريان كردن در فويل بپيچيد و آن را از منبع حرارتي دور نگهداريد تا مدت زمان پخت طولاني‌تر شود.

ـ سعي كنيد با توجه به برچسب غذاها و ميزان چربي، كالري و فيبر در آنها، براي هر روز خود يك برنامه غذايي تنظيم كنيد

 

 

 

عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشكی شهید صدوقی یزد گفت: بر پایه نتایج بررسی‌های آزمایشگاهی، مصرف تركیبات ویتامین E خوراكی به دلیل دارا بودن خاصیت آنتی‌اكسیدان و نوع موضعی آن به دلیل جذب نور خورشید، خطر ابتلا به سرطان پوست را كاهش می‌دهد.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

دكتر پریچهر كفایی ضمن بیان این كه رژیم غذایی همراه با مصرف سبزیجات و میوه‌ها رطوبت و زیبایی پوست را حفظ می‌كند، در خصوص تاثیر ویتامین‌ها بر روی پوست ابراز داشت: یكی از مهمترین تاثیرات ویتامین‌ها مخصوصاً ویتامین ‌C و E بر روی پوست، دارا بودن مكانیسم آنتی‌اكسیدانی در این ویتامین‌هاست.
وی در ادامه كاهش عوارض و تخریب‌های ناشی از آفتاب از جمله پیری پوست، افزایش چین و چروك پوست،‌ سرطان‌های پوستی و سوختگی‌های ناشی از آفتاب را از خواص مكانیسم آنتی‌اكسیدان ویتامین‌های مذكور عنوان كرد.
این متخصص پوست و مو همچنین تصریح كرد: ویتامین E نوع خوراكی به دلیل خاصیت آنتی‌اكسیدانی و ویتامین E نوع موضعی آن در جذب نور آفتاب (U.V) باعث حفاظت پوست در مقابل نور خورشید می‌شوند و نتایج بررسی‌های آزمایشگاهی حاكی از كاهش ابتلاء به سرطان پوست دارد.
دكتر كفایی مصرف ویتامین C از نوع موضعی و خوراكی را نیز در كاهش اثرات ناشی از آفتاب سوختگی، قرمزی و التهاب پوست مؤثر دانست و در پایان یادآور شد: مصرف ویتامین‌ D، روی و همچنین بتاكاروتن موجود در هویج نیز پوست را در مقابل اثرات سوء نور خورشید محافظت می‌كنند.

 

 

نوشته شده توسط باقر رضایی آدریانی در 5:46 |  لینک ثابت   •